تاثیر دیافراگم متحرک دوربین آیفون ۱۸ پرو بر بهبود عملکرد دوربین

از اولین آیفون تا آیفون ۱۷ پرو، دریچه لنز اصلی همیشه یک اندازه ثابت داشت. اپل هر سال سنسور را بزرگ تر کرد، پردازش تصویر را هوشمندتر کرد و حالت شب را بهتر کرد، اما خود دریچه ای که نور از آن عبور می کند هیچ وقت تکان نخورد. آیفون ۱۸ پرو و آیفون ۱۸ پرو مکس این قاعده را کنار گذاشتند. دوربین اصلی ۴۸ مگاپیکسلی Fusion در این دو گوشی یک دیافراگم متحرک (Variable Aperture) دارد که با چند تیغه فلزی باز و بسته می شود، تقریبا شبیه مردمک چشم که در تاریکی گشاد و در نور تند تنگ می شود.

سوال این مقاله ساده است: این تغییر مکانیکی در عمل چه چیزی را در عکس ها و ویدیوها عوض می کند؟ برای جواب، مشخصات رسمی اپل، نقد عکاسان حرفه ای و گزارش کسانی که چند هفته با این گوشی عکاسی کرده اند را کنار هم گذاشتیم. ما در تیم ای تی مال هر روز با مشتریانی صحبت می کنیم که می خواهند بدانند ارتقای دوربین یک مدل تازه واقعا ارزش هزینه اش را دارد یا فقط روی کاغذ جذاب است، و این متن هم با همین نگاه نوشته شده.

اگر در حال بررسی خرید آیفون جدید هستید و دوربین برایتان اولویت اول است، جدول مقایسه و بخش پرسش های متداول انتهای مقاله کمک می کند سریع تر به نتیجه برسید.

دیافراگم دوربین دقیقا چیست و چرا اهمیت دارد؟

دیافراگم یا Aperture دریچه ای داخل لنز است که مشخص می کند چه مقدار نور به سنسور برسد. اندازه این دریچه را با عدد f نشان می دهند و رابطه اش معکوس است: هرچه عدد f کوچک تر باشد، دریچه بازتر است و نور بیشتری وارد می شود. پس f/1.48 از f/4 بازتر است، نه بسته تر. این نکته برای خیلی از کسانی که تازه با اصطلاحات عکاسی آشنا شده اند گیج کننده است و بهتر است از همین اول روشن باشد.

دیافراگم همزمان دو اثر روی عکس دارد. اثر اول مقدار نوری است که در یک لحظه به سنسور می رسد و در نتیجه سرعت شاتر و ISO لازم برای یک عکس درست. اثر دوم عمق میدان یا Depth of Field است، یعنی آن بخشی از صحنه که واضح دیده می شود. دریچه باز پس زمینه را محوتر می کند و همان افکت بوکه معروف را می سازد. دریچه بسته بخش بیشتری از صحنه را از جلو تا عقب شارپ نگه می دارد.

در گوشی های قبلی اپل، از جمله آیفون ۱۷ پرو با دیافراگم ثابت f/1.78، این متغیر قفل بود و گوشی فقط می توانست با شاتر، ISO و پردازش نرم افزاری کار کند. هر کسی که در سال های اخیر برای خرید گوشی موبایل دنبال دوربین حرفه ای تر گشته باشد، احتمالا متوجه شده که سازنده ها این محدودیت را بیشتر با الگوریتم پوشانده اند تا با سخت افزار.

دیافراگم متحرک آیفون ۱۸ پرو چطور کار می کند؟

اپل برای دوربین اصلی آیفون ۱۸ پرو از شش تیغه استفاده کرده که با لیزر برش خورده اند و یک مکانیزم روتور جدید آن ها را جابجا می کند. طبق گزارش AppleInsider، هر کدام از این تیغه ها از تار موی انسان نازک تر است و لنز هم مخصوص همین سیستم طراحی شده. نکته ای که قبل از معرفی محل بحث بود این بود که آیا فقط پرو مکس این قابلیت را می گیرد یا نه. در نهایت هر دو مدل پرو و پرو مکس آن را دارند.

در اپلیکیشن دوربین، چهار پله دیافراگم در اختیار کاربر قرار گرفته است:

• f/1.48: بازترین حالت که برای نور کم و عکاسی شبانه در نظر گرفته شده.
• f/1.8: حالت پیش فرض که اپل آن را بهترین تعادل بین نورگیری و عمق میدان، مخصوصا برای پرتره، معرفی کرده.
• f/2.8: پله میانی برای زمانی که کمی عمق میدان بیشتر لازم دارید ولی نمی خواهید نور زیادی از دست برود.
• f/4: بسته ترین حالت، مناسب عکس گروهی از فاصله نزدیک و سوژه هایی که باید از جلو تا عقب واضح باشند.

یک جزئیات جالب را سایت PetaPixel در نقد خودش گزارش کرد. وقتی کنترل دستی را روشن نکرده باشید، گوشی دیافراگم را بدون پله و به صورت پیوسته بین بازترین و بسته ترین حالت تنظیم می کند. یعنی آن چهار گزینه فقط در حالت دستی وجود دارند و سیستم خودکار آزادی بیشتری دارد. این همان چیزی است که در دوربین های بی آینه هم می بینیم، فقط در ابعادی بسیار کوچک تر.

در نور کم و عکاسی شب چه تغییری ایجاد می شود؟

برای بیشتر کاربران، ملموس ترین بهبود همین جاست. اپل اعلام کرده دوربین اصلی نسبت به نسل قبل حدود ۵۰ درصد نور بیشتر جمع می کند. باید دقت کرد که این عدد از مقایسه f/1.48 آیفون ۱۸ پرو با f/1.78 آیفون ۱۷ پرو می آید که تقریبا نیم استاپ فاصله است. سایت Fstoppers هم توضیح داده که فاصله f/1.48 تا f/4 در خود آیفون ۱۸ پرو نزدیک به ۲.۹ استاپ است و در بازترین حالت حدود هفت برابر نور بیشتری نسبت به بسته ترین حالت وارد می شود. این دو عدد را نباید با هم قاطی کرد.

نور بیشتر در عمل یعنی گوشی می تواند با سرعت شاتر بالاتری عکس بگیرد. نتیجه اش این است که لرزش دست کمتر روی عکس اثر می گذارد، سوژه های متحرک مثل بچه ها یا حیوان خانگی کمتر محو می شوند و حالت شب یا Night mode دیرتر فعال می شود یا زمان کوتاه تری طول می کشد. نویز تصویر هم کمتر می شود، چون لازم نیست ISO تا حد زیادی بالا برود.

اما شاید مهم تر از خود دیافراگم، اثری باشد که روی پردازش تصویر گذاشته. منتقدان The Verge بعد از چند هفته عکاسی گفتند نور اضافه به همراه خط لوله پردازش جدید اپل باعث شده گوشی کمتر فریم ها را روی هم بچیند و کمتر شارپ کند. خروجی کار رنگ طبیعی تر، وایت بالانس دقیق تر و ظاهری است که کمتر مصنوعی به نظر می رسد. اگر از حالت بیش از حد پردازش شده عکس های آیفون های قبلی گله داشتید، احتمالا این تغییر را بیشتر از خود دیافراگم حس می کنید.

آیا عکس های گروهی واقعا واضح تر می شوند؟

اپل در معرفی رسمی گفت که دوربین با بستن دیافراگم تا f/4 افراد بیشتری از یک گروه را در فوکوس نگه می دارد. همه عکاسان با این ادعا موافق نیستند. Fstoppers با محاسبه عمق میدان نشان داد که اگر روی سوژه ای در فاصله حدود سه و نیم متری فوکوس کنید، حتی در f/1.48 تقریبا همه چیز از حدود دو متری تا بی نهایت واضح است. دلیلش کوچک بودن سنسور گوشی در مقایسه با دوربین های فول فریم است. با سنسور کوچک، عمق میدان به طور طبیعی زیاد است.

پس ماجرا به فاصله برمی گردد. در عکس گروهی معمولی که چند متر عقب می ایستید، تفاوت f/1.48 و f/4 کم است. ولی وقتی سوژه نزدیک است، مثلا عکس غذا روی میز، یک پرتره نزدیک که هم چشم ها و هم نوک بینی باید شارپ باشند، یا عکاسی از یک محصول کوچک برای فروش اینترنتی، بستن دیافراگم تفاوت واقعی ایجاد می کند. پیروزی واقعی است، ولی محدوده اش از چیزی که در تبلیغات دیده می شود باریک تر است.

یک گزارش دیگر هم این تصویر را کامل تر می کند. به گفته یکی از منتقدان The Verge، دوربین در حالت خودکار بیشتر وقت ها روی f/1.8 می ماند و او مجبور شد یک صحنه گروهی با فاصله های مختلف بچیند تا گوشی خودش به f/4 برود. پس اگر انتظار دارید دیافراگم مدام در حال تغییر باشد، این طور نیست.

دیافراگم متحرک در فیلمبرداری چه کمکی می کند؟

فیلمبرداران شاید بیشتر از عکاسان از این قابلیت سود ببرند. در ویدیو یک قاعده قدیمی وجود دارد که سرعت شاتر حدود دو برابر نرخ فریم باشد تا حرکت در تصویر طبیعی و سینمایی دیده شود. در گوشی با دیافراگم ثابت، وقتی هوا آفتابی است، تنها راه رعایت این قاعده استفاده از فیلتر ND بود. حالا بستن دیافراگم بخشی از این نور اضافه را کم می کند و دست فیلمبردار برای انتخاب شاتر بازتر است.

مهندسان اپل هم در گفتگو با PetaPixel گفتند که به طور خاص کنجکاو هستند ببینند فیلمبرداران چطور از دیافراگم برای رسیدن به سرعت شاتر دلخواهشان استفاده می کنند. با این حال واقع بین باشیم: حدود سه استاپ کاهش نور در آفتاب ظهر کافی نیست و فیلتر ND هنوز برای کار جدی لازم است. به علاوه، اپل حالا اجازه می دهد افکت Cinematic بعد از ضبط روی ویدیوهای تا ۶۰ فریم بر ثانیه اعمال شود که کنار دیافراگم متحرک، دست تدوینگر را بازتر می گذارد.

جدول مقایسه دوربین اصلی آیفون ۱۸ پرو و آیفون ۱۷ پرو

جایگاه آیفون ۱۸ پرو در برابر گوشی های اندرویدی با دیافراگم متغیر

اپل اولین شرکتی نیست که سراغ دیافراگم متغیر رفته است. سامسونگ در Galaxy S9 و S10 یک سیستم دو حالته داشت که بین f/1.5 و f/2.4 جابجا می شد. این قابلیت از Galaxy S20 کنار گذاشته شد تا سامسونگ روی سنسورهای بزرگ تر و پرپیکسل تر تمرکز کند. بعدها هواوی با Mate 50 Pro و P60 Pro و شیائومی با 14 Ultra این ایده را جدی تر دنبال کردند و شیائومی 14 Ultra حتی بازه ای از f/1.42 تا f/4 ارائه داد.

با این حساب، بازه ای که آیفون ۱۸ پرو پوشش می دهد چیز تازه ای نیست. تفاوت در نحوه اجرای آن است: تنظیم پیوسته در حالت خودکار، هماهنگی با پردازش تصویر جدید و رابطی که کاربر عادی را سردرگم نمی کند. به تعبیر یکی از منتقدان PetaPixel، اپل ایده هایی را که قبلا وجود داشته برداشته و طوری پیاده کرده که اثرشان در تجربه عکاسی بیشتر حس شود. تجربه گذشته سامسونگ هم نشان می دهد که این قطعه جای زیادی در بدنه می گیرد و بعضی شرکت ها بعد از یکی دو نسل آن را حذف کرده اند. باید دید اپل در نسل های بعد روی آن می ماند یا نه.

چطور دیافراگم را در آیفون ۱۸ پرو دستی تنظیم کنیم؟

طبق راهنمای MacRumors، کار ساده است. در اپلیکیشن Camera روی دکمه شش نقطه ای پایین سمت راست بزنید و از پنل کنترل ها گزینه Lens Aperture را انتخاب کنید. چهار دایره ظاهر می شود که از چپ به راست f/1.48، f/1.8، f/2.8 و f/4 هستند. هر وقت خواستید کنترل را به گوشی برگردانید، دکمه Auto را بزنید.

توصیه عملی ما این است که در بیشتر موقعیت ها روی Auto بمانید. خود اپل هم f/1.8 را بهترین انتخاب کلی می داند، چون لنز در این نقطه بیشترین وضوح را دارد. مهندسان اپل توضیح داده اند که در f/1.48 کمی وضوح به خاطر ابیراهی لنز از دست می رود و در f/4 پدیده پراش یا Diffraction باعث افت جزئی شارپنس می شود. پس f/1.48 را برای شب و f/4 را برای سوژه های نزدیک نگه دارید و بقیه مواقع اجازه بدهید گوشی تصمیم بگیرد. اگر هم با ProRAW عکاسی می کنید، دیافراگم دستی به همراه کنترل سرعت شاتر در بخش Pro controls امکاناتی می دهد که قبلا فقط با اپلیکیشن های جانبی در دسترس بود.

نقاط ضعف و نگرانی ها کدام اند؟

اولین نگرانی دوام است. هر قطعه متحرکی احتمال خرابی دارد و تیغه هایی که از تار مو نازک ترند در برابر ضربه و افتادن گوشی سوال ایجاد می کنند. AppleInsider صراحتا نوشته که این سیستم بسیار شکننده به نظر می رسد. هنوز داده ای از استفاده طولانی مدت وجود ندارد و قضاوت نهایی را باید به چند ماه بعد سپرد. استفاده از قاب محافظ با لبه برجسته دور ماژول دوربین، دست کم در این مدل، بیشتر از همیشه منطقی است.

نکته دوم این است که دیافراگم متحرک فقط روی دوربین اصلی است. لنز اولترا واید و تله فوتو ۸ برابری همان دیافراگم ثابت نسل قبل را دارند. سوم، بخشی از چیزهایی که در کنار این قابلیت تبلیغ شد، مثل کنترل بافت و گرین در Photographic Styles و گزینه های بیشتر اپلیکیشن دوربین، طبق گزارش ها به مدل های دیگر آیفون هم می رسند. پس همه بهبودهایی که در عکس ها می بینید را نمی شود به حساب تیغه های دیافراگم گذاشت.

ارتقا به آیفون ۱۸ پرو به خاطر دیافراگم متحرک منطقی است؟

جواب به گوشی فعلی شما بستگی دارد. اگر آیفون ۱۷ پرو دارید و بیشتر در نور روز عکس می گیرید، تفاوت آن قدر بزرگ نیست که ارتقا را توجیه کند. نیم استاپ نور بیشتر و پردازش طبیعی تر خوب است، ولی انقلاب نیست. اگر از آیفون ۱۴ پرو، ۱۵ پرو یا قدیمی تر می آیید، مجموع تغییرات دوربین، از سنسورها تا نرم افزار، محسوس تر است و دیافراگم متحرک هم یک امتیاز اضافه روی آن حساب می شود.

سه گروه بیشترین سود را از این قابلیت می برند: کسانی که زیاد در شب و فضای کم نور عکاسی می کنند، فیلمبردارانی که کنترل شاتر برایشان مهم است و کسانی که از غذا، محصول یا سوژه های نزدیک عکس می گیرند. برای بقیه، دیافراگم متحرک بیشتر کاری است که گوشی بی سر و صدا در پس زمینه انجام می دهد.

جمع بندی

دیافراگم متحرک دوربین آیفون ۱۸ پرو اولین قطعه مکانیکی واقعی در لنز اصلی آیفون است و اثرش بیشتر از آن که در یک عکس خاص دیده شود، در کیفیت کلی عکس ها حس می شود. دریچه بازتر f/1.48 نور بیشتری به سنسور می رساند، پردازش تصویر را سبک تر می کند و عکس های شب را طبیعی تر نشان می دهد. پله f/4 برای سوژه های نزدیک و عکس گروهی از فاصله کم کمک می کند، هرچند در فاصله های معمول اثرش کمتر از ادعای تبلیغاتی است. برای فیلمبرداران هم کنترل بیشتری روی شاتر فراهم شده، بدون اینکه جای فیلتر ND را کاملا بگیرد.

در مقابل، دوام تیغه ها هنوز امتحان نشده و این قابلیت فقط روی دوربین اصلی است. اگر عکاسی در شب، فیلمبرداری یا عکاسی نزدیک بخش جدی استفاده شما از گوشی است، آیفون ۱۸ پرو گزینه ارزشمندی است. اگر نه، شاید بهتر باشد تصمیم را بر اساس سایر ویژگی ها و قیمت بگیرید.

پرسش های متداول

دیافراگم متحرک آیفون ۱۸ پرو چه بازه ای دارد؟
دوربین اصلی از f/1.48 تا f/4 کار می کند و در حالت دستی چهار پله f/1.48، f/1.8، f/2.8 و f/4 قابل انتخاب است. در حالت خودکار، گوشی دیافراگم را به صورت پیوسته تنظیم می کند.

آیا آیفون ۱۸ پرو معمولی هم دیافراگم متحرک دارد یا فقط پرو مکس؟
هر دو مدل آیفون ۱۸ پرو و آیفون ۱۸ پرو مکس این قابلیت را روی دوربین اصلی دارند.

دیافراگم متحرک روی کدام دوربین آیفون ۱۸ پرو است؟
فقط روی دوربین اصلی ۴۸ مگاپیکسلی Fusion. لنزهای اولترا واید و تله فوتو همچنان دیافراگم ثابت دارند.

بهترین تنظیم دیافراگم برای عکاسی روزمره کدام است؟
حالت Auto یا f/1.8. اپل f/1.8 را به عنوان بهترین تعادل بین وضوح، نورگیری و محو شدن پس زمینه معرفی کرده است.

آیا دیافراگم متحرک باعث بهتر شدن عکس در شب می شود؟
بله. دوربین اصلی در بازترین حالت حدود ۵۰ درصد نور بیشتری از آیفون ۱۷ پرو جمع می کند، که یعنی شاتر سریع تر، نویز کمتر و نیاز کمتر به حالت شب.

آیا قطعات متحرک دوربین احتمال خرابی را بالا می برد؟
از نظر فنی هر قطعه متحرک در معرض آسیب است و بعضی منتقدان به ظرافت تیغه ها اشاره کرده اند. هنوز آمار خرابی طولانی مدت منتشر نشده، پس استفاده از قاب محافظ مناسب توصیه می شود.